સ્વામી વિવેકાનંદે આ પુસ્તકમાં પ્રાચીન વૈદિક કાળથી અત્યાર સુધીના ભારતીય સમાજના ઐતિહાસિક ઉત્ક્રાંતિની ગહન ચર્ચા કરી છે. તેઓ જણાવે છે કે માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર એમ ચારેય વર્ણોએ વારાફરતી શાસન કર્યું છે. સ્વામીજીના મતે, હવે સમય **'શૂદ્ર જાગરણ'**નો છે. આ ચોથા વર્ગના લોકો માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં, પણ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન અને સંસ્કારોથી સમૃદ્ધ બને તે જોવાની દેશની જવાબદારી છે, કારણ કે તેનાથી જ સમગ્ર રાષ્ટ્રનું કલ્યાણ થશે.

વધુમાં, સ્વામીજી ભારપૂર્વક જણાવે છે કે ધર્મ એ ભારતના રાષ્ટ્રીય જીવનનો કરોડરજ્જુ છે. પશ્ચિમી સંસ્કૃતિનું આંધળું અનુકરણ કરવાને બદલે આપણા પવિત્ર ધાર્મિક આદર્શોમાં શ્રદ્ધા રાખવી જોઈએ અને પશ્ચિમમાંથી માત્ર જે શુભ અને સદ્ગુણ છે તેનો જ સ્વીકાર કરવો જોઈએ. જ્ઞાતિ કે ધર્મના ભેદભાવ વગર રાષ્ટ્રના સર્વાંગી ઉત્થાન માટે આ પુસ્તક માર્ગદર્શક છે.